Het Enneagram

 

Het Enneagramis een psychologisch model dat op een diep niveau inzicht geeft in de onbewuste motivatie voor gedrag. Door de dynamische constructie van het model kun je zien welk gedrag men onder welke omstandigheden vertoont en vertoond heeft. Het geeft inzicht in jouw gedrag naar anderen toe en in het gedrag van de ander. Door het Enneagram als model te gebruiken, ontdek je welke rollen men speelt, wie men werkelijk is, waarom anderen zo op hem of haar reageren en wat de motivatie voor het gedrag van anderen is.

Gedrag is de uitkomst van kernkwaliteiten, opvoeding en impressies, belemmerende overtuigingen, onderdrukte emoties en nog veel meer. Gedrag is het uiterlijk. Het gaat om het innerlijk. Verder is het van belang om het uiterlijk te herkennen en op zoek te gaan naar de ware aard, de essentie, het diepste dan de mens beweegt en aanstuurt. Gedrag kent weer vaardigheden, overtuigingen, paradigma’s. Je hebt ook nog te maken met talent. Talent heb je en dat kun je niet veranderen. Talent kent weer aard en aanleg. Gedrag is te veranderen. Maar wezenlijke verandering komt zelden voor. Het wezen kan veranderd worden als je het mechanisme dat de verandering tegen houdt aanpakt. Eigenlijk is het gedrag dus maar van secundair belang. Het gaat om de onderliggende motivaties voor gedrag. Er is een aantal lagen in de essentiële persoonlijkheid. De eerste laag is het gedrag. Daaronder ligt de motivatie voor gedrag, de aansturing, drijfveer, valkuil, vermijding, onbewust gehouden door het verdedigingsmechanisme. Daaronder liggen de subtypes, +, ±, - en zelfbehoudend, sociaal of intiem. En als laatste is er de essentiële persoonlijkheid. Bij de cliënt gaan we opzoek naar de essentie.

 

De drie centra

De centra blijken van een groter belang voor onze ontwikkeling dan ik eerder had aangenomen. Het Enneagram is een psychologisch model dat inzicht geeft in veranderingsprocessen. Die verandering is wat we allen nastreven. Veranderen is groeien en niet groeien is stilstaan. Niemand wil stil blijven staan. Iedereen wil juist groeien. Groei kan heel pijnlijk zijn. Echt veranderen is alleen mogelijk als je begrijpt waar je vervorming vandaan komt. Door bestudering van de drie centra wordt duidelijk hoe het in elkaar zit. We zijn allen vervormd. Die vervorming leidt tot negen structuren. De negen structuren geven niet ons ware zijn aan maar juist onze vervorming. In plaats van iemand aanzetten tot ontwikkeling van zijn Enneatypen en de typen die er naast liggen moet je werken aan het rechttrekken van de vervorming. Door die aan te pakken kom je tot de kern: een onvervormd, oprecht, eerlijk mens dat emoties, instincten en denken in balans heeft en die drie van elkaar kan scheiden zonder de onderlinge samenhang uit het oog te verliezen.

 

Hoe wordt jouw enneatype bepaald?

Het kindscenario of de psychologie als kind, dat bij ieder Enneatype beschreven staat, is niet bepalend voor het vormen van het Enneatype. Het is wel bepalend voor je conditionering. Dat betekent dat daar je psychologische zelf gevormd wordt. Het Enneatype wordt voornamelijk gevormd tussen de vijfde en twaalfde maand van je leven. Het gaat erom hoe jij de scheiding van de moeder aan jezelf hebt weergegeven. Tot de vijfde maand had je de indruk dat de verzorgende ouder er altijd was. Wanneer je je oogjes open deed, ze leek aanwezig. Na de vijfde maand komt de moeder wel eens niet op je gehuil of op je kreetjes af. Je ligt enige tijd alleen en voelt dat er niemand is. Hoe je dat moment aan jezelf weergeeft, bepaalt voor het grootste deel je Enneatype. De baby die aan zichzelf weergeeft dat hij niet goed genoeg is wordt een perfectionist, degene die denkt dat hij niet gewaardeerd wordt om wie hij is maar om wat hij doet, wordt een winnaar enzovoort. Een andere invloed is de genetische vorming. Je hebt genetische deeltjes van je vader en je moeder en kunt bepaalde karaktertrekjes van hen overnemen of juist spiegelen. Dan heb je ook nog een stukje karma dat van invloed kan zijn op de vorming van je Enneatype. Deze laatste twee hebben weer invloed op de manier waarop jij de scheiding van de moeder aan jezelf weergeeft.

 

Subtype

Naast het Essentiële Enneatype dat iedereen in basis is, bestaan er ook subtypen. Er zijn zes miljard mensen op de wereld en die zijn onmogelijk in negen typen samen te vatten. Het mooie van het Enneagram is dat er veel subtypen bestaan en dat je die ook kunt ontdekken. Een subtype ontstaat als iemand zijn vleugel sterk ontwikkeld heeft. Er zijn bijvoorbeeld veel ‘enen’ met een sterke ‘twee’ vleugel. Die reageren anders dan echte ‘enen’, omdat ze van beiden iets hebben. Er zijn zo heel wat mogelijkheden omdat je ook een ‘één-plus’ met een ‘twee-plus’ kunt hebben maar ook met een ‘twee plus-minus’ enzovoort. Vandaar dat niemand hetzelfde is. Iedereen heeft zijn eigen unieke kwaliteiten. De ene persoon heeft een sterke bondgenoot vleugel, de andere heeft zijn schaduwkant sterker ontwikkeld. Weer een ander heeft een sterke invloed van zijn ontspanningspunt en ga zo maar door. De basis is echter steeds een bepaald Enneatype, want de verdediging, de passie en de fixatie mixen niet. Sommige mensen hebben twee fixaties maar zelden twee verdedigingsmechanismen. Vandaar dat we eerst op zoek gaan naar het essentiële Enneatype dat iedereen is en dan kunnen we zoeken naar de onderscheidingen of subtypen.We hebben twee vleugeltypen – de naastgelegen typen – die van invloed zijn. Verder heeft ieder Enneatype een stress- en een ontspanningspunt die via de lijnverbindingen in het symbool terug zijn te vinden. Dat geeft ons de vijf mogelijkheden die we in ons hebben om tot volledige ontplooiing te komen. We kijken echter in de meeste gevallen maar door één bril naar de werkelijkheid, terwijl we nog vier andere brillen in onze zak hebben. We moeten de cliënt eerst leren die andere brillen te gaan gebruiken.

 

Ieder Enneatype heeft een onderverdeling in een +, ± en - type. Het bleek bij mijn onderzoekingen dat er mensen zijn die erg negatief in het leven staan. Dat is niet in één Enneatype onder te brengen. Het bleek dat ieder Enneatype mensen kent die alleen de negatieve delen van dat type hebben terwijl er anderen zijn die alleen de positieve kanten bij zichzelf ontwikkeld hebben. Bij de meeste mensen is er sprake van zowel negatieve als positieve delen. De transformatie kan tot stand komen als we de andere typen die ons ter beschikking staan in onszelf integreren en als we de drie centra in onszelf in balans brengen. De eerste opdracht is om van een - type naar een + type te gaan en te leren nooit meer naar de - af te zakken. Tevens bestaat ieder type ook nog eens uit een zelfbehoudend, intiem of sociaaltype. Wederom drie subtypes binnen een Enneatype. Er zijn dus talloze mogelijkheden. We dienen iemand eerst helemaal af te pellen voor je op kunt gaan bouwen. Doormiddel van Eik coaching kun je de lagen af pellen en weer in contact komen met jouw essentie. Voor een Eik consult boek je ongeveer anderhalf tot twee uur.

 

Klik hier voor de agenda met cursussen over het enneagram.

Klik hier voor EIK Coaching