Wat is verveling?

Wat is verveling?

Volgens het van Dale groot woordenboek is verveling een onaangenaam gevoel van leegte, zodat de tijd lang lijkt. Wikipedia zegt hierover; verveling is een onaangenaam gevoel van lusteloosheid, van desinteresse, van hangerigheid, grenzend aan ergernis.

Allemaal waar!

Een persoon die zich verveeld weet dus niet wat hij/zij op dat moment moet doen. Er zijn psychologen die beweren dat je juist moet leren je te vervelen, leren om lege momenten toe te staan in je leven terwijl sommige mensen juist vinden dat je alles uit het leven moet halen, het duurt immers maar zo kort…

Wie er gelijk heeft? Waarschijnlijk beiden. Momenten van rust zijn goed en tegelijkertijd willen we allemaal leuke dingen doen.

Prikkels zoeken
Mensen vervelen zich wanneer ze moeten wachten of wanneer ze bepaalde activiteiten moeten uitstellen of niet kunnen uitvoeren. Kleine kinderen vervelen zich vaak van korte duur: ze vinden al snel een nieuwe prikkel. Pubers vervelen zich vaker en gaan bewust op zoek naar prikkels. Deze prikkels kunnen uiteindelijk omslaan in een minder fijne vorm van bijvoorbeeld het stukmaken van goederen, pesten en uiteindelijk zelfs winkeldiefstal.

De tijd duurt lang
Gezelligheid kent geen tijd, maar bij verveling lijkt de tijd dubbel zo lang te duren. Tijdens verveling ontstaat er een leegte waardoor de klok langzamer lijkt te tikken. Toch is het helemaal niet verkeerd om te leren omgaan met verveling. Door verveling leren we dat er momenten zijn die we in moeten zien te vullen. Vooral kinderen weten niet goed met verveling om te gaan en gaan dan over tot zeuren, huilen, dreinen of baldadig gedrag. Het is juist voor deze kinderen belangrijk om de tijd te leren doden met andere activiteiten of zichzelf bezig te houden.

Helaas leren kinderen steeds minder hoe om te gaan met verveling. Er is immers altijd wel een Phone of een iPad in de buurt. Probleem opgelost! Dat zou je denken en toch mag je jezelf afvragen of het een positieve ontwikkeling is. Vanuit verveling kun je leren omgaan met leegte, iets wat mij betreft een vereiste is om te kunnen dealen met het leven zelf. Soms is er leegte in het leven. Ook als je met anderen bent kan er nog steeds leegte zijn en hoe goed is het om dat toe te staan. Als ouder mag je het voorbeeld geven dat je problemen aangaat in plaats van deze te vermijden. Natuurlijk is het heel handig als een kind zich verveeld op en lange auto rit of in een restaurant dat het geen scene schopt en rustig een filmpje kijkt. Dat is heel relaxed en geeft jou geen stress. Toch vermijd je hiermee een leer moment en dat is dat een kind mag leren wachten, zich mag vervelen en geoefend wordt in het hebben van geduld.

Laat de leegte er zijn in plaats van weg drukken en vervangen voor afleiding. Ik gebruik zelf vaak de metafoor van de strand bal. Stel je voor dat je een strandbal onder water probeert te duwen. Het zal je een tijdje lukken om de strandbal onder water te houden, uiteindelijk kost het je inspanning want de bal blijft maar druk uitoefenen om aan het oppervlak te kunnen komen. Uiteindelijk raak je vermoeid of verlies je je concentratie en dan zal de strandbal je op een gegeven moment ontglippen, Zo werkt het met het vermijden van situaties ook.

Of je nou een vermijder of ontkenner bent, sommige situaties lijken te zullen verdwijnen maar onder het oppervlak ontwikkelen ze zich vaak door. In plaats van te googlen wat kunnen we doen om vervelening tegen te gaan is het mooi om het nut van verveling te herstellen.

Vier filosofen over het nut van vervelen.

1. Maak verveling gewild
‘Verveelt u zich? Troost u: de verveling kan iedereen overvallen, op elk moment, tijdens het wachten bij de bushalte, bij het alleen thuis zijn, op school, midden in een concert, op het werk, bij een vrijetijdsbesteding.’ Volgens Wilhelm Schmid zijn amusement en verstrooiing niet de juiste remedie tegen verveling. ‘Het is interessanter om de ongewilde verveling tot een gewilde te maken en aldus rust en vrije tijd te hervinden: het lang op een plaats kunnen vertoeven, bij een mens, een ding, een gedachte – ook bij een niets.’

2. Verveling als ware ruimte van het denken
Ook al zijn er de afgelopen honderd jaar meer tijdbesparende machines bij gekomen, we lijken steeds minder tijd te hebben. Volgens Joke Hermsen is ‘het verdrijven van de lege uren van vrije tijd’ letterlijk tijdverdrijf geworden, want verveling boezemt ons mensen angst in. Toch stelt zij dat de drang alle tijd te willen vullen met activiteiten ervoor zorgt dat we een andere ervaring van tijd vergeten. ‘De ledige tijd, die niets oplevert en tot niets dient, maar die uitnodigt tot contemplatie’. Pas in rusttoestand opent zich de ware ruimte van het denken.

3. Verveling laat imperfecties zien
Bij verveling denkt u misschien aan een puber die lusteloos op de bank ligt of lange wachtrijen voor de kassa, beiden vormen van dufheid. Niets is minder waar volgens redacteur Leon Heuts. Aan de hand van Exhortaties aan Stagirius van de heilige Johannes Chrysosthomus – kerkvader uit de vierde eeuw – laat hij zien dat verveling juist kan leiden tot een grote innerlijke onrust. ‘De middagdemon, als symbool voor verveling, laat onbarmhartig zijn licht schijnen op onze imperfecties.’

4. Verveling omzetten in positieve kracht
Paul van Tongeren analyseert verveling als één van de verschijningsvormen van onze verhouding tot de tijd. De tijd wordt volgens hem gekenmerkt door de melancholie met betrekking tot de eindigheid en vergankelijkheid van het menselijke bestaan. ‘De kunst is om deze melancholie niet tot pathologie te laten verworden, maar al denkende om te zetten in een positieve kracht.’

Een mooie uitdaging in deze drukke tijd vol met prikkels jezelf toe te staan je te gaan ‘vervelen’ en dat zonder vervelend te worden… De vakantie komt eraan en een uitgelezen moment om verveling te omarmen en ik wens iedereen een zalige vakantie en veel plezier met deze uitdaging!