Wat je over pubergedrag zou moeten weten

Wat je over pubergedrag zou moeten weten

Er is al heel veel geschreven over het puberbrein, niet in de laatste plaats door onze eigen Eveline Crone. Op dit moment hebben mijn kinderen de leeftijden van eenentwintig jaar (Dorien), zeventien jaar (Daan) en zestien jaar (Lucas). Hoe komt het toch dat pubers moeilijk (en soms helemaal niet) kunnen plannen. En waarom nemen ze soms niets van jou als ouder aan en kunnen ze in een handomdraai van stemming wisselen?

Een puber is op zoek naar wie hij is. Het afzetten tegen ouders is hier onlosmakelijk mee verbonden. Tijdens deze zoektocht is de behoefte aan een stabiele thuisbasis een belangrijke voorwaarde. De puber is bezig zich los te maken van ouders, afstand van hen te nemen. Dit lukt alleen wanneer de basis hiervoor stevig is. Je kunt je alleen afzetten tegen iets wat stevig is.

Om het gedrag van pubers te kunnen begrijpen, zou je je moeten verdiepen in de werking van het puberbrein. Pubers kunnen zeer vindingrijk zijn en oplossingen bedenken waar volwassenen niet snel op zouden komen. Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat de hersenontwikkeling hiermee te maken heeft. Het creatieve hersendeel heeft in de puberteit extra werkkracht, zonder remmingen. Pubers zijn tussen hun 14e en 16e jaar het meest gericht op het nemen van risico’s. Tijdens het inschatten van een gevaarlijke situatie zijn dezelfde hersengebieden actief die ook actief zouden zijn bij écht gevaar. Ze krijgen alleen nog geen waarschuwingsteken.

Menig ouder vraagt zich af waarom een puber, die goed kan rekenen en goede cijfers haalt met wiskunde, niet uit kan komen met zijn zakgeld. Dit komt grotendeels doordat hersengebieden die belangrijk zijn voor het plannen, nog niet gerijpt zijn. Goed om te weten dat je sommige verwachtingen bij mag stellen als je weet dat een puber hier in de praktijk nog niet helemaal ‘klaar’ voor is. Pubers leven heel erg in het nu en willen het liefst alles tegelijk beleven, met zowel lichamelijke als emotionele sensatie.

In de puberteit vinden veel hormonale schommelingen plaats. Als gevolg van deze schommelingen draaien bepaalde hersengebieden vele overuren. Het gaat vooral om de delen in het brein die belangrijk zijn voor het verwerken van emoties. Het verklaart ook waarom je puber soms heel ‘volwassen’ kan reageren en het volgende moment dwars gedrag kan laten zien. Dat maakt het opvoeden van “pubers” best een hele uitdaging.
Een uitdaging die je af en toe misschien even niet meer zo leuk vind of sterker nog dat je gewoon even geen moeder wil zijn! Of in ieder geval eentje van de ouderwetse soort, die met straffe hand beleid voert en waarvoor wordt gesidderd. Ik wel. Op van die dagen waarvan je denkt: oké, waar ging het fout… Want op dit moment zou ik ze een flinke schop onder hun kont willen geven, zonder dat ik meteen gedonder zou krijgen met Jeugdzorg.

De jongste is mega relaxed en roept gedurende de dag bij alles wat ik hem vraag, “relax mam”. Nou relaxed is hij….hij gaat onder de douche, pakt de onderste handdoek en laat de rest die uit de kast is gevallen, gewoon op de grond liggen. Gebruikt het laatste velletje wc-papier en gooit het lege rolletje op de grond, naast de natte handdoek die hij daar van het douchen nog had laten liggen. Hij drinkt de laatste cola op en zet de lege fles terug in de koelkast, eet een boterham en neemt het bord mee naar zijn kamer (helder mag zijn dat dit niet mag) waar hij het met liefde laat beschimmelen tussen zijn vuile was. Daar wordt ik dus heel a-relaxed van!

De middelste is geniaal met computers hoe fijn als ik met de stress in mijn lijf de pc tracht te resetten en de printer weer zijn eigen leven aan het lijden is. Dan red mijn game maniak mij uit de hoge nood door op een paar knoppen te drukken en met de ondertiteling erbij; “zie je nou wel dat het aan jou ligt”! Daarnaast besteed hij net effe meer tijd achter zijn pc dan dat ik oke vind en gezien hij geen tijd heeft om beneden te eten wordt het kantoor binnen 24 uur (wat ook mijn werk ruimte is) een soort van lopend buffet, maar dan een die volledig leeg gegeten is en waar de resten vooral zorgen voor een onbehagelijke geur. Heel inspirerend!

De oudste was een vlotte puber met haar veertien jaar puberde ze vol overgave uit iedere porie met als effect dat haar lijf reuze volwassen oogde en haar brein dit level nog niet bereikt had . Dat zorgde voor heel boeiende situaties en vooral spannende combinaties in kleding en make-up. Rokjes werden aangeschaft die ik vooral verwarde met een brede riem, make-up die met carnaval niet zou misstaan en een slaapkamer waar je echt met goed fatsoen geen jongens mee naar toe zou durven nemen gezien de rondslingerende vuile items en het uitglijd gevaar van de make-up doekjes. Zonder het schaamrood op de kaken werd dit geheel normaal gevonden.

En dit is een beschrijving van een gevalletje klassieke pubers. Gewoon een willekeurige gemiddelde dag uit mijn leven met drie pubers. Soms wordt het ook mij te veel; egoïstische krengen, denk ik dan en spring uit m’n vel… Ik zie ze alleen maar naar elkaar kijken met een blik van: moet ze nou alweer ongesteld worden. Of is ze al in de overgang? En net als ik dan wil ontploffen, dan maakt de jongste toch weer zo’n geweldige grap dat ik denk ‘wat wordt het toch een leuk mens’! De middelste slaat zijn stevige omhelsarmen om me heen en de ‘schop-onder-hun-kont-visioenen’ vervliegen als sneeuw voor de zon.

Mijn dochter, nu al een tijdje niet meer thuis wonend is er een om vet trots op te zijn. Ze heeft haar eigen woning en waag het niet om met je schoenen binnen te treden in haar domein! Het is schoon, stijlvol, verzorgd en reuze gezellig. Ze heeft een studie, een baan, een hond, vriend en runt naadloos haar eigen leven. Fijn om te zien dat het met de juiste ingrediënten toch echt wel goed komt.

Meer informatie, tips en handvatten over pubers vind je in het nieuwe boek “Opvoeden in deze tijd, handvatten voor ouders” en kun je nu alvast bestellen!